Felsefî danışmanlığa duyulan gereksinim, insanlık tarihi kadar eski ve evrenseldir. İnsan, tarih boyunca kendini, dünyayı ve yaşamın anlamını sorgulamış, bu sorulara yanıt ararken hem bireysel hem toplumsal yönelimlerde karmaşıklıklarla karşılaşmıştır.
İlk olarak Antik Yunan’da, Sokrates, Platon ve Aristoteles gibi filozoflar, bireyin düşünce sistemlerini sorgulaması ve yaşam seçimlerini bilinçli şekilde yapması gerektiğini vurgulamışlardır. Bu süreçte felsefe, yalnızca teorik bir uğraş değil, aynı zamanda yaşamı rehberlik eden bir araç olarak görülmüştür.
Felsefî danışmanlık, modern anlamıyla, bireylerin hayatın çeşitli alanlarında karşılaştıkları değer çatışmaları, anlam boşlukları ve etik ikilemlerle başa çıkmalarına yardımcı olma ihtiyacından doğmuştur. İnsan, teknolojinin ve toplum yapılarının hızla değiştiği çağlarda, yalnızca pratik bilgi ve psikolojik destekle yetinemediğini fark etmiş, yaşamın derin anlamını sorgulamak ve kendi değerleriyle uyumlu seçimler yapmak istemiştir. Bu noktada felsefî danışmanlık, bireye yaşam felsefesini keşfetme, düşünsel özgürlüğünü güçlendirme ve bilinçli kararlar alma yollarını sunar.
Felsefî bakış açısından, danışmanlık yalnızca bir sorun çözme yöntemi değil, aynı zamanda bir kendini bilme ve yaşamı anlamlandırma sürecidir.
Danışan, sorular sorarak kendi inançlarını, değerlerini ve önceliklerini gözden geçirir; danışman ise sorgulamayı, analitik düşünmeyi ve eleştirel bakışı teşvik eder. Böylece birey, pasif bir şekilde yaşamak yerine, kendi yaşamının sorumluluğunu üstlenir ve anlamlı bir yönelim geliştirir.
Felsefî danışmanlığa gereksinim, insanın anlam, değer ve etik arayışının bir ürünüdür. Tarih boyunca ortaya çıkan bu gereksinim, bireyin kendi içsel rehberliğini geliştirmesi, yaşamını bilinçli bir felsefî bakışla yönlendirmesi ve dünyayla uyum içinde var olabilmesi için vazgeçilmez bir araç hâline gelmiştir. Bu yaklaşım, yalnızca bireysel tatmin sağlamaz, aynı zamanda toplumsal bilinç ve etik sorumluluk geliştirilmesine de katkıda bulunur.
Felsefî Danışmanlık İçin ISO 31000 Perspektifinde Risk Analizi:
Odak, etik, mesleki, psikolojik, stratejik ve toplumsal riskler.
1.Bağlamın Oluşturulması (Context Establishment)
*Amaç:
Bireyler ve kurumlar için felsefî danışmanlık hizmeti sunmak,
Katılımcıların düşünsel ve etik farkındalığını artırmak,
Mesleki standartlar ve etik çerçeve doğrultusunda güvenli hizmet sağlamaktır.
*Kapsam:
Bireysel ve kurumsal danışmanlık uygulamaları,
Eğitim ve farkındalık çalışmaları,
Profesyonel etik ve veri gizliliğidir.
*Paydaşlar:
Danışanlar yani bireyler ve kurumlar,
Felsefî danışmanlar ve eğitim alanları,
Akademik kurumlar ve meslek birlikleri,
Kamu ve özel sektör organizasyonlarıdır.
2.Risklerin Belirlenmesi
- A) Mesleki ve Etik Riskler
Danışanın yanlış yönlendirilmesi veya yanlış yorumlanması,
Gizlilik ve veri koruma ihlalleri,
Mesleki etik kuralların ihlalidir.
- B) Psikolojik Riskler
Danışanın duygusal veya zihinsel olarak zarar görmesi,
Danışman üzerinde stres ve tükenmişlik,
Terapötik sınırların aşılmasıdır.
- C) Stratejik ve Kurumsal Riskler
Mesleğin henüz tam kurumsallaşmamış olması,
Hizmetin tanınmaması veya yeterince yaygın olmaması,
Mesleki standartların uluslararası uyum eksikliğidir.
- D) Toplumsal ve Kültürel Riskler
Felsefî danışmanlık yaklaşımının yanlış anlaşılması,
Kültürel veya dini hassasiyetlerin göz ardı edilmesi,
Kurumsal karar alıcılar ve toplumun güveninin sarsılmasıdır.
3.Risk Analizi (Olasılık × Etki)
Risk, Olasılık, Etki, Risk Seviyesi
Danışanın yanlış yönlendirilmesi,
Etik ihlaller ve gizlilik sorunları,
Danışan psikolojisinin olumsuz etkilenmesi,
Mesleğin tanınmaması ve yaygın olmaması,
Danışman tükenmişliği ve strestir.
4.Risk Değerlendirmesi
Felsefî danışmanlık mesleği, yüksek etik ve psikolojik hassasiyet gerektiriyor. Meslek standartları ve eğitim programları, risklerin yönetiminde kritik rol oynuyor. Mesleğin yaygınlaşması ve uluslararası standartlarla uyum, stratejik riskleri azaltıyor.
5.Risk Tedavisi (Risk Treatment)
*Kaçınma: Danışanı uygun olmayan konulara yönlendirmemek, etik dışı uygulamalardan kaçınmak.
*Azaltma: Etik eğitim, süpervizyon, veri gizliliği prosedürleri ile riskleri minimize etmek.
*Transfer: Mesleki sorumluluk sigortası ve danışmanlar arası işbirliği ile paylaşmak.
*Kabul: Danışanın duygusal tepkileri ve sınırlar, doğal risk olarak kabul edilerek yönetilmesidir.
6.İzleme ve Gözden Geçirme
Mesleki standartlar ve etik kurallar düzenli olarak güncellenmeli,
Danışan geri bildirimleri ve vaka analizleri izlenmeli,
Tükenmişlik ve psikolojik riskler, danışman destek ve süpervizyonu ile takip edilmelidir.
Felsefî Danışmanlık, etik, psikolojik ve mesleki risklerin bilinçli yönetimini gerektirir. Kurumsal ve uluslararası standartların benimsenmesi, riskleri önemli ölçüde azaltır. Mesleki eğitim ve süpervizyon, hem danışan hem de danışman güvenliğini sağlar. ISO 31000 çerçevesi, felsefî danışmanlık mesleğinin stratejik ve operasyonel risk yönetimi için uygulanabilir.
FELSEFÎ DANIŞMANLIK MESLEĞİ SWOT ANALİZİ
STRENGTHS (Güçlü Yönler)
- Derin Düşünme Kapasitesi: Yüzeysel motivasyon değil; anlam, etik, değer ve varoluş sorgulaması sunar.
- Disiplinler Arası Esneklik: Psikoloji, etik, liderlik, risk yönetimi, kamu yönetimi, eğitim ve kurum kültürüyle entegre olabilir.
- Kriz ve Belirsizlik Dönemlerinde Yüksek İhtiyaç: Modern insanın anlam krizi, tükenmişlik, karar yorgunluğu yaşadığı bir çağdayız.
- Kurumlar İçin Etik Ve Karar Kalitesi Artırıcı Rol: Özellikle kamu ve üst düzey yönetimlerde kararların felsefî temellendirilmesi ciddi fark yaratır.
- İlaçsız, Müdahalesiz, Düşünce Temelli Yaklaşım: Terapi değildir; zihinsel netlik ve kavramsal çerçeve sunar.
WEAKNESSES (Zayıf Yönler)
- Mesleğin Tanınırlığının Düşük Olması: Türkiye’de ve dünyada henüz yaygın bilinmiyor.
- Hukuki Ve Mesleki Çerçevenin Net Olmaması: Standartlar, sertifikasyon ve akreditasyon eksikliği güven problemi doğurabilir.
- Psikoloji İle Karıştırılma Riski: Danışan beklentisi yanlış konumlanabilir.
- Ölçülebilir Çıktı Üretme Zorluğu: “Farkındalık” ve “Anlam” gibi kavramların somut performans metriklerine dönüşmesi zor.
- Akademik Dilin Ağır Kalma İhtimali: Toplumun geniş kesimine ulaşmak için sadeleştirme gerekir.
OPPORTUNITIES (Fırsatlar)
- Kurumsal Etik İhtiyacının Artması: Skandallar, yolsuzluklar ve itibar krizleri etik danışmanlığı öne çıkarıyor.
- Tükenmişlik Sendromu ve Anlam Arayışı: Modern çalışan yalnız ve yorgun.
- Podcast ve Dijital İçerik Alanı: Düşünce temelli programlar için ciddi bir boşluk var.
- Kamu Kurumlarında Karar Kalitesi İhtiyacı: Politika üretim süreçlerinde felsefî çerçeve eksikliği hissediliyor.
- Liderlik Gelişim Programlarına Entegrasyon: CEO, belediye başkanı, üst yönetici eğitimlerinde fark yaratabilir.
THREATS (Tehditler)
- Piyasalaşmış “Kişisel Gelişim” Sektörü: Bilimsel temeli zayıf ama popüler yaklaşımlar alanı gölgede bırakabilir.
- Psikoloji ve Koçluk Alanlarıyla Çatışma Algısı: 3. Akademik çevrelerin mesafeli yaklaşımı
- Toplumda “Felsefe Soyuttur, İşe Yaramaz” Algısı
- Yanlış Uygulamalar Nedeniyle Mesleğin İtibarsızlaşma Riski
Stratejik Değerlendirme
Felsefî Danışmanlık; kurumsallaşır, etik standartlarını oluşturur, ölçülebilir model geliştirir, akademi ile saha entegrasyonu kurarsa, önümüzdeki 10–15 yıl içinde kurumsal etik danışmanlığı ve karar mimarisi alanında güçlü bir meslek haline gelebilir.
