ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik planlanan askeri operasyonu son anda erteleyerek Orta Doğu’daki gerilimde yeni bir denge arayışına işaret etti. Trump, İran’ın enerji tesisleri ve altyapısına yönelik olası saldırıların 5 gün süreyle durdurulduğunu açıkladı.
Kararın gerekçesi olarak son iki gün içinde yürütüldüğü belirtilen “verimli görüşmeler” öne sürülürken, Tahran cephesinden gelen açıklamalar bu iddiayı açık şekilde yalanladı. İranlı yetkililer, ABD ile ne doğrudan ne de dolaylı herhangi bir temas kurulmadığını vurgulayarak Washington’ın söylemlerini “psikolojik savaş” olarak nitelendirdi.
Trump ise geri adımın bir zayıflık değil, stratejik bir hamle olduğunu savundu. İran’ın anlaşmaya “son derece istekli” olduğunu iddia eden ABD Başkanı, kritik başlıklarda ilerleme sağlandığını ve taraflar arasında bir mutabakatın kısa süre içinde mümkün olabileceğini dile getirdi. Ancak bu iyimser tablo, sahadaki gerçeklik ile diplomatik söylem arasındaki keskin farkı da gözler önüne serdi.
Gerilimin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, küresel enerji akışının kalbi olmaya devam ediyor. İran’ın boğazdaki geçişleri kısıtlaması sonrası petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanırken, Trump’ın açıklamaları piyasalara anında yansıdı. Brent petrol kısa sürede düşüşe geçerken, ABD vadeli endekslerinde güçlü yükseliş görüldü.
Öte yandan uluslararası diplomasi trafiği de hız kazandı. Türkiye, Mısır ve Pakistan gibi bölgesel aktörlerin arabuluculuk girişimlerinde bulunduğu öne sürülürken, bu temasların perde arkasında yoğun bir diplomatik mücadele yürütüldüğü değerlendiriliyor.
Tahran yönetimi ise net bir çizgi çekmiş durumda: İran Dışişleri kaynakları, askeri hedeflere ulaşılmadan herhangi bir müzakere sürecine girilmeyeceğini açıkladı. Aynı zamanda ABD’nin açıklamalarının enerji fiyatlarını kontrol altına alma ve askeri hazırlıklar için zaman kazanma amacı taşıdığı iddia edildi.
Krizin fitili, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası ateşlenmiş; İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasıyla küresel enerji dengeleri sarsılmıştı. Trump’ın daha önce verdiği 48 saatlik ültimatomun ardından gelen bu 5 günlük erteleme kararı, çatışma ile diplomasi arasındaki ince çizginin hâlâ korunduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki 5 gün…
Ya savaşın ayak sesleri yükselecek ya da masada yeni bir sayfa açılacak. Bu denklemde zaman, artık sadece bir takvim değil—jeopolitik bir koz.
