Muhterem Kardeşlerim…
Amel-i Kesir, Namazı bozan çok iş, çok hareket demektir.
Amel-i Kalil, Namazı bozmayan az iş, az hareket demektir. [Diğer adı Amel-i Yesirdir.]
Namaz kılarken başını, yüzünü etrafa çevirmek Amel-i Kalil olup mekruhtur. (Falanca şey nerede?) diye sorana, eli ile kolu ile işaret etmek de Amel-i Kalil olup mekruhtur.
Amel-i Kesirden olan dört maddeyi aşağıda bildiriyoruz:
1- Uzaktan bakan bir kimse, Namaz kılanın yaptığı çok hareketlerden dolayı onun Namazda olmadığına şüphe etmediği iştir. Namaz kıldığında şüphe ederse o iş Amel-i Kalildir. [Bir kimse, Namaz kılarken çok hareket etse, bu kısım kamera ile tespit edilse, sonra bu kesit seyredilse, bu kimse Namaz kılmıyor intibaını uyandırırsa, bu Amel-i Kesir olur, Namazı bozar.]
2- Yanındaki kimseye vurmak Namazı bozar. Bu vurmak, ya düşmanlıktandır veya onu terbiye etmek içindir, yahut şakalaşmak için olur. Üçü de Amel-i Kesir olup Namazı bozar. Yanında hareket eden çocuğa dur oynama diye eli ile veya ayağı ile vurmak da Amel-i Kesir olup Namazı bozar.
Âdeten bir el ile yapılan iş Amel-i Kalildir. Mesela pantolonun fermuarını kapatmak, yanında duran elektrik düğmesine basıp elektrikleri yakmak veya söndürmek, yahut açık kapıyı eli ile iterek kapatmak Amel-i Kalildir, Namazı bozmaz. Düşen takkeyi giymek de bozmaz.
3- Peş peşe yapılan üç hareket Amel-i Kesirdir. Bir rükünde, üç kere bir yerini kaşımak, saçını taramak veya kapalı kapıyı açmak, ağzındaki ufak bir şeyi üç kere çiğnemek yahut eritip yutmak, Namazı bozar. Diş arasında kalmış, nohuttan küçük şeyi yutmak bozmaz ise de, küçük de olsa, mesela bir susam tanesini dışardan alıp yutmak bozar.
Başını çevirip gelene bakmak, mekruh ise de, Namazı bozmaz. Göğsünü kıbleden çevirirse Namazı bozulur. Sorulan veya istenilen bir şey için baş, göz ve kaş ile işarette bulunulsa, Namaz bozulmaz. Fakat bir Namaz kılana, "Yanında Namaz kılacak kimseye yer ver biraz ileri git" denilince, o da bu emre uyarak hareket etse, Namazı bozulur. Çünkü Namaz içinde Allah'tan başkasının emrine uymuş olur. Fakat kendiliğinden çekilirse Namaz bozulmuş olmaz.
4- Namaz kılan bir kadını kocası şehvetle tutar veya öperse, yahut bir çocuk emer de süt çıkarsa Namazı bozulur.
Son safta yer olmadığı ve en arkada tek başına durmak da mekruh olduğu için, ön saftaki bir kimseye, hafifçe dokunarak çağırsak, o da, yanımıza gelse, yani bizin emrimize uyarak hemen geri giderse, Namazı bozulur. Fakat yalnız kalmasın diye, kendi iradesi ile geriye giderse, Namazı bozulmuş olmaz.
Namazdan önce yenilen şekerin tadını duymak, hattâ bu tadı tükürükle yutmak, Namazı bozmaz.
Namaz kılarken, Peygamber Efendimizin ismi geçince salevat okunmaz, bunun gibi Allahü Teâlâ’nın ismi geçince, celle celalüh denmez. Namazda bunlar söylenmez, söylenirse Namaz bozulur. (S. Ebediyye)
Namazda, elhamdülillah diyenin, Namazı bozulmaz. Eğer aksırdıktan sonra derse, yine Namazı bozulmaz; ama aksırdıktan sonra Elhamdülillah diyenin Namazı bozulur diyen Âlimler de olduğu için, dememek iyi olur.
İmam bir rüknü bitirdikten sonra, bu rükne başlayanın Namazı sahih olur. Yani rükû yapıp secdede İmama yetişenin Namazı sahih olur. Secdeye de yetişemezse, iki rüknü kendi başına yaptığı için Namazı sahih olmaz.
Namazdan olmayan fazla hareketler, Namazı bozar; fakat rükû ve secdeleri çok yapmak bozmaz, Secde-i Sehv gerekir.
Dışarıdan müdahele etmekle Namazı bozanların bazıları şöyledir:
1- İmamdan başkasının duasına âmin demek bozar. Yanımızdaki biri, işitebileceğimiz kadar sesle Fatiha okusa, biz onun okuduğu Fatiha’ya âmin dersek Namaz bozulur. Yahut biz yalnız Namaz kılarken, yanımızda cemaatle Namaz kılınsa, o cemaatin İmamı Fatiha’yı okuyunca bizim âmin dememiz Namazı bozar, çünkü o kendi imamımız değildir. Yahut biri yanımıza gelip, Allah senin günahlarını affetsin dese, biz de âmin desek Namazımız bozulur. Hoparlörden çıkan ses, fen yönüyle de İmamın kendi sesi olmadığı için, bu sese âmin demek de namazı bozar.
2- Başkasının sözüyle yerini değiştirmek, mesela imamla beraber iki kişi Namaz kılarken, üçüncü bir kişi gelip, imamın yanındaki duran kimseye, arkaya gel dese veya omzuna vursa, o da gelen kimseye uyup geriye gelse Namazı bozulur. Kendi arzusuyla, gelirse bozulmuş olmaz.
3- Namaz kılarken yanına gelen biri, biraz çekil de, ben de yanına sıkışayım dese, o da, onun sözüyle yer açsa Namazı bozulur, çünkü Namazda başkasının emriyle hareket etmiştir.
4- İmamından başkasının yanlışını düzeltmek Namazı bozar. Mesela başka biri Kur’an-ı Kerim okurken yanlış okusa, namaz kılan da, kelimenin doğrusunu söylese Namazı bozulur, çünkü kendi İmamından başkasına cevap verilmiş oluyor. Kendi İmamı yanlış okusa düzeltmek yahut Âyetin devamını getiremese, ona hatırlatmak bozmaz.
5- Biri çağırınca veya bir şey sorunca, “La havle ve la kuvvete illa billah” veya “Sübhanallah” yahut “La ilahe illallah” demek Namazı bozar. Namazda olduğunu bildirmek için söylerse, Namaz fâsid olmaz. Sorana cevap maksadıyla söylerse bozulur. Bu inceliğe dikkat edilmelidir.
6- Diliyle başkasının selamını almak bozar. Biri, biz Namaz kılarken, bilerek veya bilmeyerek bize selam verse, biz de alsak, cevap olacağı için Namaz bozulmuş olur.
7- Aksırıp “Elhamdülillah” diyene, “Yerhamükallah” demek bozar, çünkü onun hamd etmesine cevap verilmiş oluyor.
8- Bir musibet, kötü bir haber işitince, “İnna lillah ve inna ileyhi raciun” demek bozar, çünkü o habere cevap verilmiş oluyor. Namaz kılarken biri gelip, deden öldü dese, o da “İnna lillah… ” dese namazı bozulur; çünkü dışarıdan birine cevap verilmiş oluyor.
9- Allahü Teâlâ’nın ismi işitilince, “Celle celalühü” gibi bir söz söylemek bozar, çünkü bu da dışarıdan birine cevap vermek sayılıyor.
10- Resulullah Efendimizin ismini işitince, “Sallallahü aleyhi ve sellem” demek veya başka salevat getirmek Namazı bozar, çünkü bu da dışarıdan birine cevap vermek demektir.
11- Biz Namaz kılarken yanımızda başka cemaat teşekkül etse, o İmam, “Semi’ Allahü limen hamideh” dediği zaman, biz “Rabbena lekel-hamd” desek Namazımız bozulur; çünkü başka birinin sözüne cevap vermiş oluyoruz. Hoparlörden gelen, “Semi’ Allahü limen hamideh” sesine, “Rabbena lekel-hamd” diyerek cevap vermek de, başka birine cevap vermek gibidir.
Resulullah Efendimiz, Namazda rükûdan kalkarken, “Semi’ Allahü limen hamideh” deyince, ilk safta bulunan Hazret-i Muaviye, cevap olarak “Rabbena lekel-hamd” dedi. Böyle söylemesi takdir buyurularak, bunu söylemek kıyamete kadar Sünnet olarak kaldı.
Namaz kılarken, yanlış okunduğu biliniyorsa, geriden alınıp doğrusu okunur. Namazı bozan bir yanlışlık yapılmış olsa da, böyle yapınca, Namaz bozulmamış olur.
Allahu Teâlâ cümlemizi Kendisine layık Kul, Habibine layık Ümmet eylesin. (Amin)
