Şişe suyu tüketimiyle ilgili endişe verici bir araştırma, mikroplastik tehlikesini yeniden gündeme taşıdı. Kanada’daki Concordia Üniversitesinde doktora araştırmacısı Sarah Sajedi tarafından yürütülen çalışmaya göre, her gün plastik şişeden su içen bireyler yılda yaklaşık 90 bin ek mikroplastik parçacığını vücutlarına alıyor.
Araştırma kapsamında Sajedi, 140’tan fazla bilimsel makaleyi inceleyerek plastik şişelerde bulunan mikro ve nanoplastiklerin insan sağlığı üzerindeki olası etkilerini değerlendirdi. Wired’a aktarılan bulgulara göre, insanlar gıda ve içme suyu yoluyla yılda ortalama 39 ila 52 bin mikroplastik tüketiyor. Ancak bu sayı, düzenli şişe suyu tüketenlerde neredeyse iki katına çıkıyor.
“Günlük alışkanlık ciddi risk taşıyor”
Araştırmacı Sajedi, plastik şişeden su içmenin yalnızca acil durumlarda tercih edilmesi gerektiğini belirterek şu uyarıda bulundu:
“Bunu günlük bir alışkanlık hâline getirmek ciddi risk taşıyor. Kısa vadede etkileri hissedilmese bile, uzun vadeli sağlık zararlarını göz ardı edemeyiz.”
Mikroplastikler vücuda nasıl giriyor?
Mikroplastikler, 1 mikrometre ile 5 milimetre arasında değişen plastik parçacıklardan oluşurken, nanoplastikler çok daha küçük boyutlarda bulunuyor ve çıplak gözle görülemiyor. Bu parçacıklar; plastik şişelerin üretimi, taşınması, depolanması ve zamanla parçalanması sırasında sürekli olarak suya karışıyor.
Uzmanlara göre özellikle düşük kaliteli plastikler, güneş ışığı, ısı değişimleri ve fiziksel temas nedeniyle çok daha fazla mikroplastik salıyor. Şişe suyuyla alınan bu parçacıklar, gıda zinciri yoluyla dolaylı alınanlara kıyasla doğrudan içme yoluyla vücuda giriyor.
Sağlık etkileri net değil ama risk büyüyor
Bilimsel çalışmalar, mikroplastiklerin kan dolaşımına karışarak hayati organlara ulaşabildiğini gösteriyor. Bu durumun;
-
kronik iltihaplanma
-
oksidatif stres
-
hormon sistemi bozuklukları
-
üreme sağlığı sorunları
-
sinir sistemi hasarı
gibi sağlık problemleriyle ilişkili olabileceği belirtiliyor. Bazı araştırmalar ise mikroplastiklerin bazı kanser türleriyle bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.
Ancak bilim insanları, mikroplastiklerin uzun vadeli etkilerinin hâlâ tam olarak bilinmediğini vurguluyor. Bunun en önemli nedeni ise bu parçacıkları ölçmeye yönelik standart test yöntemlerinin henüz bulunmaması.
Plastik şişeler denetim dışı mı?
Dünya genelinde plastik kirliliğini azaltmaya yönelik pek çok düzenleme bulunsa da, bu önlemler çoğunlukla poşetler, pipetler ve ambalaj ürünleriyle sınırlı kalıyor. Plastik şişeler ise insan sağlığı üzerindeki doğrudan etkilerine rağmen küresel ölçekte sıkı bir denetime tabi tutulmuyor.
ABD ve Kanada’nın bazı bölgelerinde sınırlı adımlar atılsa da, plastik şişelere yönelik küresel bir yasal çerçeve henüz oluşturulmuş değil.
Sajedi, plastik kirliliğinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Bu aynı zamanda bir halk sağlığı meselesidir. Güvenli içme suyuna erişim temel bir insan hakkıdır.”
Uzmanlara göre kalıcı çözüm, plastik şişelere bağımlı olmayan sürdürülebilir ve güvenli içme suyu kaynaklarının yaygınlaştırılmasından geçiyor.
