Kendimiz İçin İstediğimizi Herkes İçin İsteyebilmek
Maksut Konyar
Demokrasi herkes içinse anlamlıdır. Özgürlük herkes içinse değerlidir. Eşitlik herkes içinse adalettir. Hukuk herkes için uygulanıyorsa hukuk devletinden söz edilebilir.
Toplum olarak en büyük sınavlarımızdan biri, kendimiz için istediğimiz hakları ve özgürlükleri başkaları için de isteyip istemediğimizdir. Çünkü ilke sahibi olmak, yalnızca kendi çıkarımıza dokunduğunda değil, başkalarının hakkı söz konusu olduğunda da aynı tutarlılığı gösterebilmektir.
Bugün siyasetten ekonomiye, eğitimden sosyal yaşama kadar birçok alanda yaşadığımız sorunların temelinde çoğu zaman bu ilkesizlik yatmaktadır. Kendi düşüncemize, kendi yaşam tarzımıza, kendi kimliğimize yönelik bir haksızlık olduğunda yüksek sesle itiraz ediyoruz. Ancak aynı haksızlık başkasına yapıldığında sessiz kalabiliyor, hatta bazen bunu meşru görebiliyoruz. Oysa adalet, yalnızca bize lazım olduğunda savunulacak bir değer değildir.
Toplumları ayakta tutan şey, ortak ilkeler etrafında buluşabilme becerisidir. Eğer “kendimiz için her şey mübah, başkaları için günah” anlayışı hâkim olursa, o zaman hiçbir doğru kalmaz. Hukuk güven vermeyi bırakır, demokrasi çoğunluğun gücüne dönüşür, özgürlük ise yalnızca belli kesimlerin ayrıcalığı haline gelir.
Oysa hem dinimizde hem de kültürümüzde asırlardır aktarılan çok temel bir öğreti vardır: “Sana yapılmasını istemediğin hiçbir şeyi başkasına yapma.” Bu anlayış yalnızca bireysel ahlakın değil, toplumsal düzenin de temelidir. İnsan ilişkilerinden devlet yönetimine, ticaretten siyasete kadar her alanda bu ilke geçerli olmalıdır.
Bir ülkede insanlar kendileri için adalet isterken başkaları için de adalet istemeyi başarabilirse, kutuplaşma azalır. Kendileri için özgürlük talep ederken başkalarının özgürlüğünü de savunabilirse, demokrasi güçlenir. Kendileri için hukuk güvencesi ararken herkes için aynı hukuku talep edebilirse, toplumsal barış kök salar.
Gerçek ilkesellik, dostumuza gösterdiğimiz hassasiyeti rakibimiz için de gösterebilmektir. Beğendiğimiz kişi için savunduğumuz hakkı, düşüncelerine katılmadığımız insan için de savunabilmektir. Çünkü hak, kişiye göre değişmez; adalet, taraf seçmez.
Bugün her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğumuz şey, ortak bir vicdan ve ortak bir ilke anlayışıdır. Kendimiz için istediğimiz her şeyi; özgürlüğü, hukuku, eşitliği, saygıyı ve adaleti herkes için isteyebildiğimiz gün, birçok sorunun kendiliğinden çözüldüğünü göreceğiz.
Çünkü güçlü toplumlar ayrıcalıklar üzerine değil, evrensel ilkeler üzerine inşa edilir. Ve o ilkelerin en temelinde şu düşünce yatar: Kendin için ne istiyorsan, başkası için de onu iste. Maksut KONYAR
